Διπολική διαταραχή: η μανία και η κατάθλιψη

Η διπολική διαταραχή, ή αλλιώς μανιοκατάθλιψη, είναι μια κατάσταση ψυχικής υγείας που προκαλεί ακραίες εναλλαγές της διάθεσης. Το άτομο διέρχεται από περιόδους με  συναισθηματικά υψηλά επίπεδα (μανία ή υπομανία) και με χαμηλά επίπεδα (κατάθλιψη).

Όταν επικρατεί η κατάθλιψη, χαρακτηρίζεται από λύπη ή απελπισία και την απώλεια ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης για τις περισσότερες δραστηριότητες. Όταν η διάθεσή μετατοπίζεται σε μανία ή υπομανία, κυριαρχεί η ευφορία, η και η ασυνήθιστη ευερεθιστότητα. Αυτές οι εναλλαγές της διάθεσης μεταξύ άλλων μπορούν να επηρεάσουν:

  • τον ύπνο,
  • την ενέργεια,
  • τη δραστηριότητα,
  • την κρίση,
  • τη συμπεριφορά
  • την ικανότητα καθαρής σκέψης.

Μανία και υπομανία

Αν και η διπολική διαταραχή μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, συνήθως διαγιγνώσκεται στην εφηβεία ή περίπου στην ηλικία των 20. Τα συμπτώματα διαφέρουν τόσο από άτομο σε άτομο όσο και στο ίδιο άτομο με την πάροδο του χρόνου.

Η μανία και η υπομανία είναι δύο διαφορετικοί τύποι επεισοδίων, αλλά έχουν παρόμοια συμπτώματα.

Μανία:

Η μανία είναι πιο σοβαρή από την υπομανία και προκαλεί πιο αισθητά προβλήματα στην εργασία ή στο σχολείο, στις κοινωνικές δραστηριότητες, καθώς και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η μανία μπορεί επίσης να προκαλέσει ψυχωσικά επεισόδια και να χρειαστεί νοσηλεία.

Υπομανία:

Η υπομανία είναι μία ηπιότερη μορφή της μανίας που δεν περιλαμβάνει ψυχωτικά επεισόδια.

Τόσο ένα μανιακό όσο και ένα υπομανιακό επεισόδιο περιλαμβάνουν τρία ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα:

  • ασυνήθιστη αισιοδοξία
  • αυξημένη δραστηριότητα, ενέργεια ή διέγερση,
  • ευφορία,
  • μειωμένη ανάγκη για ύπνο,
  • ασυνήθιστη ομιλητικότητα
  • διάσπαση προσοχής,
  • παρορμητική λήψη ριψοκίνδυνων αποφάσεων.

Μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο

Ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο περιλαμβάνει επίσης συμπτώματα που είναι αρκετά σοβαρά. Ένα τέτοιο επεισόδιο περιλαμβάνει πέντε ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα:

  • καταθλιπτική διάθεση (αίσθημα λύπης και απελπισίας),
  • απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης σε όλες ή σε σχεδόν όλες τις δραστηριότητες,
  • σημαντικές διακυμάνσεις βάρους ή/και αυξομειώσεις της όρεξης,
  • αϋπνία ή πολύς ύπνος,
  • κούραση, έλλειψη ενέργειας,
  • αισθήματα αναξιότητας ή/και υπερβολικής ή ακατάλληλης ενοχής,
  • μειωμένη ικανότητα σκέψης και συγκέντρωσης
  • αναποφασιστικότητα
  • σκέψη, σχεδιασμός ή απόπειρα αυτοκτονίας.

 

Τύποι διπολικών διαταραχών:

Οι ψυχικές ασθένειες είναι γενικότερα πολυσύνθετες και μπορούν να διακριθούν σε πολλές υποκατηγορίες και τύπους. Έτσι και για την διπολική διαταραχή, οι αρμόδιοι επιστήμονες έχουν διαχωρίσει διάφορες μορφές της:

  1. Διπολική διαταραχή τύπου Ι:

Το άτομο είχε τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο που μπορεί να είχε προηγηθεί ή στη συνέχεια να ακολουθηθεί από υπομανιακά ή μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μανία μπορεί να προκαλέσει μία αίσθηση αποκοπής από την πραγματικότητα (ψύχωση).

  1. Διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ:

Το άτομο είχε τουλάχιστον ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο και τουλάχιστον ένα υπομανιακό επεισόδιο, αλλά ποτέ ένα μανιακό επεισόδιο.

  1. Κυκλοθυμική διαταραχή:

Το άτομο είχε τουλάχιστον δύο χρόνια (ή ένα χρόνο για παιδιά και εφήβους) πολλές περιόδους συμπτωμάτων υπομανίας και περιόδους κατάθλιψης.

  1. Άλλοι τύποι:

Αυτές περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, διπολικές και σχετικές διαταραχές που προκαλούνται από ορισμένα φάρμακα ή αλκοόλ ή λόγω ιατρικής πάθησης (νόσος του Cushing, σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό επεισόδιο).

 

Σημειώνεται ότι η διπολική διαταραχή ΙΙ δεν είναι μια ηπιότερη μορφή διπολικής διαταραχής Ι, αλλά μια ξεχωριστή διάγνωση. Ενώ τα μανιακά επεισόδια της διπολικής διαταραχής Ι μπορεί να είναι σοβαρά και επικίνδυνα, τα άτομα με διπολική διαταραχή ΙΙ μπορεί να έχουν κατάθλιψη για μεγαλύτερες περιόδους, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει σημαντική βλάβη.

Αίτια και θεραπεία

Δεν υπάρχει μεμονωμένη αιτία διπολικής διαταραχής. Υπάρχουν πολλοί ερευνητές που μελετούν πώς ορισμένοι παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν αυτή τη διαταραχή. Έχουν  διατυπωθεί διάφορες υποθέσεις για παράγοντες κινδύνου που μπορεί να σχετίζονται με την εμφάνιση διπολικής διαταραχής όπως:

  • ύπαρξη ενός μέλους της οικογένειας με διπολική διαταραχή (γενετικοί παράγοντες),
  • δύσκολες περίοδοι στη ζωή (στρες, τραυματικές εμπειρίες),
  • κατάχρηση ναρκωτικών ή οινοπνευματωδών ποτών
  • ορισμένες καταστάσεις υγείας.

Η διπολική διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί. Είναι μια μακροχρόνια πάθηση που χρειάζεται συνεχή φροντίδα. Η θεραπεία είναι δυνατό να επιφέρει εξαιρετικά αποτελέσματα όταν αποτελείται από ένα συνδυασμό ιατρικής περίθαλψης, φαρμακευτικής αγωγής και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Βέβαια σε αυτό επιτελεί μείζον ρόλο η υποστήριξη των φίλων και της οικογένειας.

Πιο συγκεκριμένα, η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει:

  • σταθεροποιητές διάθεσης όπως κάποια αντιεπιληπτικά φάρμακα (καρβαμαζεπίνη, λαμοτριγίνη, βαλπροϊκό) και λίθιο
  • αντιψυχωσικά φάρμακα
  • αντικαταθλιπτικά φάρμακα,
  • συνδυασμός αντικαταθλιπτικού και σταθεροποιητή διάθεσης
  • αγχολυτικά ή υπνωτικά (πχ βενζοδιαζεπίνες).

Φυσικά εκτός από τα φάρμακα, θεωρείται εξίσου σημαντική τόσο η ψυχοθεραπεία όσο και η αλλαγή του εκάστοτε τρόπου ζωής. Συνίσταται για παράδειγμα η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και η ενασχόληση με χόμπι.

Εάν εσείς ή κάποιος γνωστός σας βιώνει μια πάθηση ψυχικής υγείας, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν είστε μόνοι. Η αντιμετώπιση των ετερόκλιτων συμπτωμάτων της διπολικής διαταραχής δεν είναι εύκολη, αλλά πάντα μπορεί να βρεθεί βοήθεια, πρωτίστως από το στενό φιλικό και οικογενειακό περιβάλλον. Τέλος, πάντοτε μπορείτε να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό ή κάποιο άτομο του στενού σας κύκλου που εμπιστεύεστε για να λάβετε την απαραίτητη θεραπεία και φροντίδα.

Γραμμή βοήθειας για την κατάθλιψη: 1034

Γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης: 10306

Γραμμή παρέμβασης για την αυτοκτονία: 1018

 

Πηγές: National Alliance on Mental Illness, National Institute of Mental Health