Διαβήτης και κορωνοϊός: Συνέπειες της συννοσηρότητας

Αναμφισβήτητα, ο κορωνοϊός είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της εποχής. Η πρόκληση δυσμενών-και συχνά θανατηφόρων- συνεπειών,  τόσο σε ηλικιωμένα όσο και σε νεότερα άτομα, έχει ανησυχήσει τους ειδικούς, γεγονός που τους ωθεί να αναζητήσουν τα αίτια της κατάστασης. Έχει παρατηρηθεί ότι η βαριά νόσος συνδέεται άρρηκτα με άλλες συννοσηρότητες, μια εκ των οποίων είναι ο διαβήτης. 

Ο Διαβήτης 

Εξειδικεύοντας, ο διαβήτης είναι μια χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα εξαιτίας βλάβης στην δράση ή/και έκκριση ινσουλίνης. Υπάρχουν 2 τύποι διαβήτη: ο διαβήτης τύπου 1 (Τ1D) που έχει αυτοάνοση αιτιολογία και ο διαβήτης τύπου 2 (Τ2D) που οφείλεται στην αντίσταση του οργανισμού στην ινσουλίνη και σε διαταραχές στην έκκρισή της.

Η κακή διαχείριση των επιπέδων γλυκόζης στα άτομα με διαβήτη αυξάνει τον κίνδυνο μολύνσεων, την ανάγκη περίθαλψης και την πιθανότητα κατάληξής τους. Ταυτόχρονα, η γενική αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος είναι άμεση συνέπεια του διαβήτη.

Εικόνα 1: Λοιμώξεις που σχετίζονται με το διαβήτη όπως επιθετική εξωτερική ωτίτιδα, μολύνσεις του αναπνευστικού (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, H1N1, Mycobacterium tuberculosis κλπ) μολύνσεις των ποδιών, μόλυνση με Helicobacter pylori, εντεροβακτήρια και ιούς ηπατίτιδας, κυστίτιδες κ.α

SARS-CoV-2 και διαβήτης

Μελέτες έχουν δείξει πως ο διαβήτης αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες που σχετίζονται με την επιδείνωση της μόλυνσης με κορωνοϊό. 

Ενδεικτικά, στις αρχές της πανδημίας, από 52 ασθενείς στη Wuhan με σοβαρή πνευμονία λόγω SARS-CoV-2, το 20% είχε διαβήτη. Τα άτομα που έπασχαν από διαβήτη και χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας μετά την μόλυνση με το νέο κορωνοϊό, ήταν διπλάσια από αυτά που εμφάνισαν ήπια συμπτώματα. Ακόμη, η θνησιμότητα από COVID-19 παρουσιάστηκε περίπου τριπλάσια σε άτομα με διαβήτη, σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό στην Κίνα.

Παρά τα αυξημένα ποσοστά θνησιμότητας, τα καλά ελεγχόμενα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, συσχετίστηκαν με βελτιωμένα αποτελέσματα. Τα επίπεδα της γλυκόζης στο πλάσμα και ο διαβήτης ήταν ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες για τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα σε ασθενείς με SARS στις αρχές του 2000. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις συνδέθηκαν με αυξημένη σοβαρότητα αναπνευστικών λοιμώξεων (Η1Ν1, MERS). Επομένως, οι μηχανισμοί με τους οποίους ο διαβήτης επιδεινώνει τέτοιες λοιμώξεις δεν μπορούν να εξηγηθούν αποκλειστικά με τους παράγοντες που θα αναφερθούν στη συνέχεια.

Πως ο διαβήτης επηρεάζει τη νόσο COVID-19;

1.Αυξημένο Ιικό Φορτίο:

Ένας πιθανός μηχανισμός μέσω του οποίου ο διαβήτης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης είναι το αυξημένο ιικό φορτίο, λόγω της πιο αποτελεσματικής εισόδου του ιού στο σώμα. Ο υποδοχέας ACE2 αποτελεί την πύλη εισόδου του SARS-CoV-2 στα κύτταρα και εκφράζεται σε διάφορους ιστούς. Εργαστηριακές μελέτες σε ποντίκια με διαβήτη έδειξαν αυξημένη έκφρασή του στους πνεύμονες, την καρδιά και στους νεφρούς. 

Επιπρόσθετα, αρκετά φάρμακα που συνταγογραφούνται συχνά σε ασθενείς με διαβήτη όπως οι GLP-1 αγωνιστές, αντιϋπερτασικά φάρμακα    (π.χ. αναστολείς ACE) και οι στατίνες, αυξάνουν την έκφραση του ACE2. Έτσι, η αυξημένη έκφραση του ACE2 υποδοχέα στους ιστούς ατόμων με διαβήτη πιθανότατα να αυξάνει τη σοβαρότητα της COVID-19.

2.Απορρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος:

Ένας δεύτερος μηχανισμός αφορά την ανεπαρκή ανοσοαπόκριση, σε συνδυασμό με την υπερφλεγμονώδη αντίδραση που προκύπτει στο τελικό στάδιο της μόλυνσης με SARS-CoV-2 ή «καταιγίδα κυτοκινών».

Σε όλες τις ιικές μολύνσεις η επιτυχής απομάκρυνση του ιικού φορτίου εξαρτάται από τις συντονισμένες δράσεις της φυσικής και επίκτητης ανοσίας. Οι διαβητικοί, όπως προαναφέρθηκε, έχουν διαταραγμένη ανοσιακή λειτουργία και τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης καταστέλλουν τις αντιικές δράσεις. Η ιική μόλυνση τελικά καταπολεμάται πιο δύσκολα και  η «καταιγίδα κυτοκινών» που μπορεί να  προκύψει με τη λοίμωξη από SARS-CoV-2, πιθανά γίνεται ιδιαίτερα επώδυνη.

3.Κυψελιδική και ενδοθηλιακή δυσλειτουργία:

Από τη μία πλευρά, ο διαβήτης σχετίζεται με πολλές δομικές αλλαγές στον πνεύμονα, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης διαπερατότητας του αγγειακού συστήματος και της μειωμένης ανταλλαγής αερίων. Επομένως, αυτή η εξασθενημένη αναπνευστική λειτουργία, μπορεί να χειροτερεύσει τις αναπνευστικές επιπλοκές των διαβητικών σε μολύνσεις στους πνεύμονες (όπως η COVID-19) προκαλώντας αυξημένη ανάγκη για μηχανικό αερισμό. 

Από την άλλη, το ενδοθήλιο των ατόμων με διαβήτη συχνά παρουσιάζει φλεγμονή, με αυξημένο αριθμό ανοσοκυττάρων και κυτοκινών. Η λοίμωξη με SARS-CoV-2, μπορεί να δυσχεραίνει την κατάσταση των ενδοθηλιακών κυττάρων επιδεινώνοντας πιθανόν την «καταιγίδα κυτοκινών» και τις πνευμονικές βλάβες.

4.Προβλήματα πήξης:

Τα άτομα με διαβήτη παρουσιάζουν μία σημαντική αύξηση των δεικτών υπερπηκτικότητας και ινωδόλυσης. Συγχρόνως, τα αιμοπετάλιά τους ενεργοποιούνται και προσκολλώνται πιο εύκολα στο ενδοθηλιακό τοίχωμα. Συνεπώς, σε συνθήκες φλεγμονής, όπως στη λοίμωξη με SARS-CoV-2, μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θρομβώσεων.

Συμπερασματικά, ο διαβήτης είναι μία σοβαρή συνοδός νόσος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση της COVID-19. Οι συνέπειες του διαβήτη στον οργανισμό καθιστούν τον ασθενή πολύ πιο ευάλωτο και αυξάνουν την σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Τελικά, η κατανόηση της κλινικής πορείας και του ρόλου της φαρμακευτικής αγωγής για τους διαβητικούς είναι μείζονος σημασίας για τη διαχείριση της λοίμωξης με SARS-CoV-2.

Πηγή: NCBI